كتاب و كتابخواني قلب حيات جامعهي بشريت در تاريخ است
به مناسبت هفتهي كتاب و كتابخواني در میان تمامی جلوههای تمدن انسانی، هیچ پدیدهای را نمیتوان همسنگ با کتاب و کتابخوانی دانست. کتاب، نه تنها ظرف علم و تجربهی بشریت است، بلکه جانِ بیدار جامعه و...
به مناسبت هفتهي كتاب و كتابخواني
در میان تمامی جلوههای تمدن انسانی، هیچ پدیدهای را نمیتوان همسنگ با کتاب و کتابخوانی دانست. کتاب، نه تنها ظرف علم و تجربهی بشریت است، بلکه جانِ بیدار جامعه و چراغ راه اندیشه در مسیر حقیقت به شمار میآید.
امروز در عصری زندگی میکنیم که با گسترش تکنولوژی و سیطرهی رسانههای نوین، فاصلهی انسان با کتاب هر روز بیشتر میشود. گویی فرهنگ مطالعه جای خود را به «مصرف سریع اطلاعات» داده است؛ اطلاعاتی که سطحی، ناپایدار و بیریشهاند. در چنین شرایطی، جامعه به «علم پَست» یا «علم نقلی و بیتعمق» خو گرفته است؛ دانشی که گرچه ظاهری علمی دارد، اما از ژرفای تفکر و تجربه تهی است و هرگز نمیتواند بشر را به مقصد روشنایی و کمال برساند.
حیات فکری و معنوی یک ملت تنها زمانی تداوم مییابد که مردم آن، کتاب و مطالعه را در بنیان زندگی خویش جای دهند. این فرهنگ از کودکی آغاز میشود؛ همانگونه که در حکمت آمده است: «العلم فی الصغر کالنقش فی الحجر» — دانشی که در کودکی آموخته شود، همچون نقشی است بر سنگ که فراموشی بر آن کارگر نیست.
آرامش، امنیت و رشد یک جامعه از کتاب و کتابخوانی میجوشد. کتاب، طلوع افق آگاهی است و جامعهای که با کتاب انس گیرد، به وحدت، عقلانیت و تعالی نزدیک میشود. پیامبر گرامی اسلام (ص) نیز رسالت خویش را با «کتاب» آغاز کرد؛ کتابی که سرچشمهی هدایت و حیات است. از اینرو، جامعهای که از کتاب فاصله گیرد، از رشد بازمیماند و در چرخهی مصرفزدگی و وابستگی گرفتار میشود.
انسان خردمند همانگونه که در تغذیهی جسم خود دقت میکند تا از خوراک آلوده پرهیز کند، باید در تغذیهی روح و اندیشهی خود نیز مراقب باشد که چه کتاب و چه دانشی را میخواند. سلامت جسم و سلامت روح، دو بُعد پیوستهی یک حقیقتاند و هر دو به آگاهی و مطالعه نیاز دارند. جامعهای که محور حیات خود را بر کتاب و دانش استوار سازد، از حیات تکاملی و تشریعی برخوردار خواهد شد و انسانِ فرهیختهی آن، میراثدارِ علم، ایمان و عمل نیک خواهد بود.
بیتردید، جهانی که از کتاب تهی شود، از حیات نیز تهی خواهد شد. پس باید لحظهای درنگ نکرد و با کتاب و کتابخوانی همراه شد، چرا که سعادت بشر در گروِ علم است و جهل، نتیجهی دوری از کتاب.
در این مسیر، خانوادهها نخستین سنگر فرهنگ کتابخوانیاند. خانهای که در آن قرآن، نهجالبلاغه، اصول کافی و منابع معرفتی حضور دارند، خانهای روشن است. همچنین نظام اسلامی و زمامداران آن باید با تشویق نویسندگان، ناشران و مروجان کتاب، به گسترش فرهنگ مطالعه یاری رسانند. اصلاح یک ملت از اصلاح فرهنگ مطالعهی مردم آغاز میشود.
در تعالیم اسلام، آموختن خواندن و نوشتن از حقوق اولیهی فرزندان است. پیامبر اکرم (ص) با قلم، مردم را با حقایق آشنا ساخت؛ و قرآن کریم، تفاوت میان دانایان و نادانان را یادآور شد: «هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ؟»
در این میان، ائمهی جماعت مساجد نیز رسالتی بنیادین بر دوش دارند: نخست آنکه خود اهل کتاب و مطالعه باشند و سپس جامعه را به این مسیر دعوت کنند. مسجد باید مأمن علم و معرفت باشد؛ جایی که کتابخانهای پویا و روزآمد، در خدمت طالبان دانش قرار گیرد.
مسجد امام رضا (ع) در دهکدهی المپیک تهران نمونهای روشن از این اندیشه است؛ جایی که مردم در تمام ساعات روز از کتابخانهای مجهز بهرهمند میشوند. این مسجد با تألیف و تدوین آثار فرهنگی همچون «مسجد، سفارتخانهی اسلام»، «منشور اخلاق پزشک و مردم»، «آداب زن در مسجد» و «سیما و سیرهی مسجد امام رضا (ع)» گامهای ارزشمندی در مسیر نشر فرهنگ مطالعه برداشته است.
ریشهی این باور در زندگی سنتی نیاکان ما نهفته است؛ مردمانی که از کودکی با قرآن در مکتبخانهها مأنوس میشدند و کتاب را کلید حیات میدانستند. بیتردید، کسی که از کتاب، علم و ایمان تهی باشد، همچون خانهای ویران است که معمار و مرمتی ندارد.
کتاب، شالودهی هر تمدن و نشان خرد هر ملت است؛ و به تعبیر شاعر:
وارسته در کتاب کهنسال روزگار
جز یادگار مردم صاحببیان نماند
علی واشقانی فراهانی
مؤسس و امام جماعت مسجد امام رضا (ع)
تهران – دهکدهی المپیک
بدون نظر! اولین نفر باشید